فیلم سینمایی مرد آزاد با یک پرسش روشن شناخته می‌شود: اگر کسی بفهمد تمام زندگی آشنایش در حاشیه یک بازی ویدیویی جریان دارد، چه انتخابی می‌کند؟ گای، با بازی رایان رینولدز، کارمند بانکی است که چنین کشفی مسیر او را تغییر می‌دهد. فیلم از همین ایده برای یک کمدی ماجراجویانه استفاده می‌کند. برای دنبال کردن داستان، شناخت جایگاه گای و تفاوت دنیای بازی با زندگی آدم‌های بیرون آن، از دانستن همه ارجاع‌های بازی‌محور مهم‌تر است.
گای در فری‌سیتی چه جایگاهی دارد؟
در معرفی رسمی استودیو، گای شخصیتی در پس‌زمینه یک بازی جهان‌باز است که تصمیم می‌گیرد نقش فعال‌تری در داستان خودش داشته باشد. نام جهان بازی، فری‌سیتی است. در گفت‌وگوی رسمی شاون لوی با دیزنی، اصطلاح شخصیت غیرقابل‌بازی برای توضیح جایگاه او به کار می‌رود؛ یعنی گای از شخصیت‌هایی نیست که بازیکن از ابتدا هدایت مستقیمشان را در دست بگیرد.
این توضیح برای شروع کافی است. هنگام تماشا می‌توانید میان اتفاقی که برای گای عادی به نظر می‌رسد و معنایی که همان اتفاق برای بازیکنان دارد، تفاوت بگذارید. فیلم دو سطح نگاه در اختیار شما می‌گذارد و بخشی از ایده آن را می‌توان در همین اختلاف دنبال کرد. اگر با بازی‌های ویدیویی آشنا نیستید، لازم نیست پیش از شروع، فهرستی بلند از اصطلاحات حفظ کنید.
شخصیت‌های داخل و بیرون بازی
در معرفی دی۲۳، مولوتوف‌گرل به گای کمک می‌کند دنیای خود را بهتر بشناسد. نام او بیرون بازی، میلی است و جودی کومر این نقش را اجرا می‌کند. میلی هم‌زمان درباره کدهای بازی با شرکت سونامی استودیوز اختلاف دارد؛ او معتقد است آنتوان از کدهای اثری که همراه کیز ساخته، استفاده کرده است. این موضوع، خط داستانی بیرون از تجربه روزمره گای را شکل می‌دهد.
برای جلوگیری از سردرگمی، نام واقعی شخصیت و نامی را که در بازی استفاده می‌کند، جدا به خاطر بسپارید. می‌توانید از خود بپرسید یک شخصیت در هرکدام از این دو فضا چه هدفی دارد و چه اطلاعاتی را می‌داند. این شیوه دنبال کردن، به‌ویژه وقتی فیلم میان فضای بازی و بیرون آن جابه‌جا می‌شود، کمک می‌کند رابطه اتفاق‌ها روشن‌تر بماند.
ایده‌ای تازه با پس‌زمینه بازی
لوی در گفت‌وگوی دی۲۳ توضیح می‌دهد که فیلم از فیلم‌نامه‌ای اولیه نوشته مت لیبرمن آغاز شده است. او و رینولدز می‌خواستند از ایده یک شخصیت فرعی در بازی، داستانی درباره نقش فعال‌تر فرد در زندگی بسازند. در همان گفت‌وگو، کارگردان بر ساخت کمدی اکشن با زمینه بازی تأکید دارد. این توضیح، دیدگاه سازندگان است و می‌توان پس از تماشا درباره موفقیت اجرای آن نظر داد.
برای چنین ارزیابی‌ای، یک صحنه مشخص را انتخاب کنید. آیا تصمیم گای مسیر آن را عوض می‌کند یا فقط اتفاق‌ها او را جلو می‌برند؟ سپس نمونه دیگری پیدا کنید و دو صحنه را کنار هم بگذارید. با این روش، نظر شما درباره شخصیت اصلی به شواهدی از خود فیلم متصل می‌شود و از تعریف یا انتقاد بسیار کلی فاصله می‌گیرد.
بازیگران و عوامل اصلی
علاوه بر رایان رینولدز و جودی کومر، لیل رل هاوری، جو کیری، اوتکارش آمبودکار و تایکا وایتیتی در فهرست رسمی بازیگران حضور دارند. شاون لوی کارگردان فیلم است و نام مت لیبرمن و زک پن برای فیلم‌نامه آمده است. این مشخصات برای پیدا کردن اثر درست مفیدند، به‌خصوص اگر در یک فهرست فارسی فقط عنوان ترجمه‌شده مرد آزاد را دیده باشید.
ارجاع‌ها را به تماشای دوم بسپاریم؟
در گفت‌وگوی گروه سازنده، از حضور چهره‌هایی از جامعه بازی، از جمله نینجا و لازربیم، صحبت شده است. اگر همه این چهره‌ها را نمی‌شناسید، می‌توانید نخست داستان گای را دنبال کنید و بررسی ارجاع‌ها رز سانگ را برای بعد بگذارید. متوقف کردن مداوم فیلم برای پیدا کردن نام‌ها، انتخابی شخصی است، اما برای شناخت خط اصلی داستان ضرورت ندارد.
پس از پایان، دو پرسش برای گفت‌وگو دارید: کدام تصمیم گای بیشترین اثر را بر برداشت شما گذاشت و رابطه میان دو دنیای فیلم چگونه برایتان روشن شد؟ پاسخ را با اشاره به صحنه بنویسید. این کار راهی ساده برای تبدیل یک برداشت اولیه به نظری دقیق‌تر درباره روایت و شخصیت اصلی است.